‹ Terug naar alle regionale pacten

Introductie keuzedelen voor betere aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

Om het onderwijs beter te laten aansluiten op de regionale arbeidsmarkt, kunnen mbo’s in samenwerking met het werkveld vanaf augustus 2016 keuzedelen aanbieden aan hun studenten. Goed nieuws voor de zorg- en welzijnssector, waarin veranderingen in het arbeidsveld elkaar in rap tempo opvolgen. Een gesprek met een van de initiatiefnemers van de keuzedelen: Hans Timmerman, senior beleidsmedewerker bij de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland.

Introductie keuzedelen voor betere aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt
Hans Timmerman
Hans Timmerman

‘Het proces van het formuleren van beroepscompetenties, de vertaalslag naar specifieke opleidingen tot aan het opleiden en kwalificeren van beroepskrachten, nam altijd een aantal jaren in beslag. Met keuzedelen kun je veel flexibeler en sneller inspelen op de veranderende arbeidsmarkt,’ zegt Timmerman.

En dat is niet de enige aanleiding voor de invoering ervan. ‘Vroeger bestond 20% van het kwalificatiedossier uit vrije ruimte, maar deze onderwijstijd werd vaak helemaal niet benut. Terwijl er wel onderwijstijd voor werd vrijgemaakt. Met de invoering van de keuzedelen stellen we de inzet van de “vrije ruimte” verplicht. Zo benutten scholen deze onderwijstijd beter en daar heeft ook het werkveld profijt van.’ 

Verbreden, verdiepen of doorstromen

Een mbo-opleiding bestaat uit een kwalificatie (brede basis en een profiel). Met de keuzedelen verrijken mbo-studenten hun kwalificatie. ‘Daarvoor bieden we drie invalshoeken’, vertelt Timmerman: ‘verdieping, verbreding en doorstroming.’

‘Neem de gehandicaptenzorg. Als je binnen deze branche een opleiding volgt, ben je gekwalificeerd om te werken binnen de gehandicaptenzorg. Dat betekent niet dat je automatisch alle doelgroepen die binnen deze branche vallen kunt ondersteunen. Daarvoor biedt een verdiepend keuzeonderdeel uitkomst. Zo kunnen studenten zich specifiek richten op de doelgroep ouderen met een beperking of de doelgroep met niet aangeboren hersenletsel. Of neem een van de andere branches in Zorg & Welzijn. In steden als Amsterdam wonen bijvoorbeeld veel expats die verlegen zitten om een nanny. Door een keuzedeel “Nanny” binnen de opleiding Pedagogische Medewerker Kinderopvang aan te bieden, kunnen studenten straks beter voldoen aan deze regionale vraag.’

Keuzedelen die gericht zijn op verbreding, kunnen voor meerdere kwalificaties van belang zijn. Zo is het keuzedeel “wijkgericht werken” voor meerdere kwalificaties in Zorg & Welzijn interessant. Ook zijn er keuzedelen die gekoppeld kunnen worden aan bijna alle kwalificaties op bepaalde niveaus. ‘Denk aan een student die in de grensstreek met Duitsland woont. Om zijn kansen op de arbeidsmarkt te vergroten, kan hij een keuzeonderdeel Goethe Duits volgen.’

Studenten kunnen de keuzedelen ook inzetten om door te stromen naar een ander onderwijsniveau. Bijvoorbeeld richting HBO Gezondheidszorg of Sociaal Werk.

'Met de keuzedelen verrijken mbo-studenten hun kwalificatie'

Komen tot keuzedelen

‘Elke mbo-instelling moet straks keuzedelen kunnen aanbieden aan haar studenten. Daarom hebben we op landelijk niveau een aantal keuzedelen ontworpen. Voor elke opleiding zijn er ten minste twee keuzedelen, waarvan één vakinhoudelijk. Daarnaast geven we heel bewust de regio de mogelijkheid om keuzedelen aan te dragen.’ Dat kunnen mbo-instellingen en regionale werkgevers elk kwartaal doen. De minister stelt de keuzedelen vervolgens vast.’

 'Je ziet nu twee tendensen ontstaan’, vertelt Timmerman. ‘Enerzijds zie je het onderwijs en regionale werkveld contact met elkaar zoeken om de samenstelling van het pakket keuzedelen dat wordt aangeboden te bepalen.  Het Mondriaan in Den Haag is daar een mooi voorbeeld van en ook een aantal andere regio’s zijn hiermee druk in de weer. De school bepaalt uiteindelijk zelf welke keuzedelen het aanbiedt. Als ze slim zijn, doen ze dit ook in overleg met het werkveld.’

 Anderzijds zien werkgevers zelf ook kansen om nieuwe keuzedelen aan te dragen. Kijk bijvoorbeeld naar de regio Nijmegen waar het regionale werkveld het keuzedeel “Complementaire zorg” heeft aangedragen.’ 

'Het onderwijs moet het werkveld meer zien als een vragende partij en het gesprek met hen aangaan'

Samenwerken de sleutel tot succes

Maar gaan de keuzedelen daadwerkelijk tot een betere aansluiting op de regionale arbeidsmarkt leiden? Timmerman: ‘Dat staat of valt met de samenwerking tussen het onderwijs en het regionale werkveld. Het onderwijs ziet de student vaak als primaire klant, maar de regionale werkgevers zijn net zo goed klant. Het onderwijs moet het werkveld daarom meer zien als een vragende partij en het gesprek met hen aangaan. Een gesprek waarin ze samen bekijken wat er nodig is om studenten beter voor te bereiden op hun toekomstige baan in de regio.’

Meer weten

Wilt u meer informatie over de keuzedelen? Op de site van het SBB  vindt u een overzicht van alle gepubliceerde keuzedelen en de kwalificaties waaraan deze zijn gekoppeld. Ook kunt u hier contact opnemen met de servicedesk. U vindt ook een nadere uitleg op de site van herziening mbo.